Antoni Oleszczyński (1794-1879) Medalion Zygmunta I Starego (awers), Poznań ok. 1856

Medalion przedstawia profilowe popiersie mężczyzny zwróconego w prawo. Postać ma krótkie włosy ukryte pod czepcem lub nakryciem głowy, wyraźnie zarysowany nos i spokojny, dostojny wyraz twarzy. Ubrana jest w szatę o miękko modelowanych fałdach. Wokół wizerunku biegnie otok z łacińskim napisem wykonanym majuskułą. Łaciński napis na otoku głosi: „Boski Zygmunt I król Polski ojciec ojczyzny z natury wizerunek wyobrażony w wieku lat 60”. Tło medalionu jest delikatnie cieniowane, co podkreśla reliefowy charakter przedstawienia. W dolnej części widoczny jest niewielki monogram złożony z liter „A” i „O”. Całość otaczają szerokie, niezadrukowane marginesy papieru.
Staloryt
Wymiary: 27,5 x 21, 5, medalion 7, 5 x 8 cm
Stan jak na zdjęciach
Oryginalny medalion powstał już za życia Zygmunta Starego, sporządzono w 1527 r., pochodził z kręgu Hansa Schenka zw. Scheusslich (lub został sporządzony na podstawie jego prac).
Prezentowany staloryt jest XIX-wieczną interpretacją renesansowego medalionu portretowego króla Zygmunta I Starego, jednego z najważniejszych władców w historii Polski. Oryginalny medalion powstał w 1527 roku, w kręgu Hansa Schenka zwanego Scheusslich, i stanowi przykład wysokiej klasy sztuki medalierstwa doby renesansu.
Autorem ryciny jest Antoni Oleszczyński (1794–1879), wybitny polski rytownik działający zarówno w kraju, jak i na emigracji. Jego twórczość cechuje dbałość o detal oraz umiejętność przekładania form rzeźbiarskich i medalowych na język grafiki. W omawianym dziele artysta wiernie oddaje charakter pierwowzoru, podkreślając jego klasyczny, monumentalny wyraz. Ryciny odbito w Poznaniu, w/po 1856 r. (są rozbieżności co do daty wykonania).
Grafika powstała w okresie wzmożonego zainteresowania historią narodową w XIX wieku, kiedy to reprodukcje wizerunków władców i bohaterów odgrywały istotną rolę w kształtowaniu świadomości historycznej. Tego typu prace miały nie tylko walor artystyczny, lecz również edukacyjny i patriotyczny.
Dzieło wpisuje się w nurt XIX-wiecznej grafiki reprodukcyjnej o wysokim poziomie technicznym i stanowi wartościowy przykład recepcji sztuki renesansu w późniejszym okresie. Dzięki precyzji wykonania oraz odniesieniu do historycznego pierwowzoru, posiada zarówno znaczenie kolekcjonerskie, jak i dokumentacyjne.
Antoni Oleszczyński był jednym z najwybitniejszych polskich rytowników i grafików XIX wieku, cenionym zarówno w kraju, jak i na emigracji. Urodził się w 1794 roku w Krasnymstawie, a zmarł w 1879 roku w Paryżu, gdzie spędził znaczną część swojego życia twórczego. Początki nauk artystycznych zdobywał w Warszawie, gdzie kształcił się w dziedzinie rysunku i grafiki. Wkrótce jednak wyjechał za granicę, kontynuując naukę w ośrodkach artystycznych Europy, przede wszystkim w Paryżu, który wówczas stanowił jedno z najważniejszych centrów sztuki graficznej. Tam doskonalił techniki rytownicze, szczególnie staloryt, osiągając wysoki poziom precyzji i wirtuozerii warsztatowej.
Oleszczyński zasłynął jako twórca licznych rycin reprodukcyjnych, portretów oraz przedstawień historycznych. W jego dorobku znajdują się wizerunki wybitnych postaci historycznych, sceny o charakterze patriotycznym oraz ilustracje do wydawnictw o tematyce narodowej. Szczególne miejsce zajmują prace dokumentujące dziedzictwo kulturowe Polski – w tym medaliony, portrety królewskie oraz ilustracje do publikacji historycznych i numizmatycznych. Artysta współpracował z czołowymi wydawcami i uczestniczył w realizacji prestiżowych projektów edytorskich, które miały na celu utrwalenie i popularyzację historii Polski w okresie zaborów. Jego ryciny cechuje wyjątkowa dbałość o detal, subtelne operowanie światłocieniem oraz wysoka kultura kompozycyjna.
Twórczość Oleszczyńskiego należy postrzegać nie tylko w kategoriach artystycznych, ale również jako ważny element działalności patriotycznej. W czasach, gdy Polska nie istniała jako państwo, jego prace przyczyniały się do podtrzymywania świadomości narodowej i popularyzacji ikonografii historycznej. Dzieła Antoniego Oleszczyńskiego znajdują się dziś w zbiorach muzealnych i bibliotecznych, stanowiąc istotne świadectwo rozwoju grafiki warsztatowej XIX wieku oraz dokumentację wizualną polskiego dziedzictwa kulturowego.