Wymiary: 131,5 x 120 x 19 cm
Sygnowanie: sygn. i opisana na odwrociu: Viola Caldeo / ASSEMBLAGE LA FEMME 5 / BEES WAX / MIX MEDIA / 130/120 / 2025
Proweniencja
Warszawa, kolekcja prywatna.
Wystawiany
Warszawa, Varisella Art, Borderline, 21.11.2025 - 10.02.2026.
Reprodukowany
Viola Caldeo, Borderline [katalog wystawy], wyd. Varisella Art Gallery, Warszawa 2026, s. 19, 24.
W cyklu „Assemblage la Femme” Viola Caldeo czerpie z dziedzictwa awangardy, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości Tadeusza Kantora. Artystka nawiązuje do serii obrazów „Emballage” oraz do legendarnego happeningu „Multipart” z 1970 roku zaprezentowanego w Galerii Foksal. Nawiązanie do twórczości Kantora nie jest jedynym przejawem gestu apropriacji. W „Assamblage la Femme” Viola Caldeo poprzez motyw parasola prowadzi dialog z mistrzem awangardy Francisem Baconem, który w obrazie „Painting 1946” namalował wielką, czarną i groźną czaszę parasola rozpoczynając cały cykl dzieł z tym motywem. Czytelne jest też odwołanie do dzieł Roberta Rauschenberga, który w latach 50. XX wieku montował realne parasole – „objets trouvés” w swojej serii „Combine”.
Po ponad pięćdziesięciu latach od kantorowskiego „Multipartu” Viola Caldeo interpretuje go na nowo, nadając mu odmienny sens. Apropriacja dzieła sztuki, rozumiana jako zawłaszczenie, nie jest w przypadku „Multipartu” niczym nowym. Już w maju 1970 roku Ewa Partum, wówczas studentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, wystawiła dwa obrazy z tej serii zawinięte w papier w ramach swojej pracy dyplomowej na Wydziale Malarstwa, za co otrzymała ocenę bardzo dobrą. Innym, być może najbardziej spektakularnym przykładem apropriacji była seria działań podjętych przez grupę studentów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. „Zuzanna i spółka”, bo taką nazwę wybrali studenci, postanowiła wykorzystać obraz jako transparent podczas pochodu pierwszomajowego (Michalik-Tomala J., The performativity of Tadeusz Kantor’s Multipart, [w:] Forum of poetics, nr 33-34, 2023, s. 111). Poprzez „Assemblage la Femme” Viola Caldeo prowadzi własny dialog z Kantorem dając kobiecą odpowiedź na dotychczasową, zdominowaną przez mężczyzn narrację w sztuce. W feministycznym duchu niezgody na brutalność, z jaką spotykały się artystki żyjące niejednokrotnie w cieniu wielkich twórców Caldeo z impetem wprowadza w płótno motyw kobiecego ciała urzekające pięknem w typowym dla klasycznej sztuki ujęciu i skłonie. Delikatny, a zarazem potężny w swej prezencji tors Kobiety miażdży parasol i dynamicznie dominuje akcję obrazu. W impastową warstwę malarską tła wkomponowano metalowe wieszaki, które stanowią metaforę ograniczeń i trudnych doświadczeń kobiet - bezpośrednie nawiązanie do symbolu Strajku Kobiet z 2020 roku.
Viola Caldeo odwraca Kantorowski mechanizm i obala narzuconą przez niego hierarchię układu “parasol + kobieta”. To nie parasol opakowuje ciało, lecz wyzwolone ciało kobiety staje się główną siłą sprawczą narracji obrazu. W ten sposób dokonuje się przejście od podporządkowania do podmiotowości, od przedmiotu do wspólnoty i od męskiego gestu awangardy do kobiecego głosu, który nie prosi już o miejsce w historii sztuki, lecz sam to miejsce ustanawia.
Caldeo znana jest z odważnego eksperymentowania z rozmaitą materią – w jej rzeźbach gips, papier-mache czy juta łączą się z odpadami naszej cywilizacji. Z kolei malarstwo jej cechuje niezwykła ekspresja i dialog z wielkimi mistrzami. W cyklu Assemblage la Femme artystka idzie o krok dalej - spotykają się w nim kolaż, ambalaż, malarstwo materii i fascynacja przestrzennością rzeźby. Caldeo odważnie łączy abstrakcję z narracją o charakterze manifestu społecznego, udowadniając swoje osobiste zaangażowanie w otaczającą rzeczywistość.
