Józef Pankiewicz, PEJZAŻ Z GAJEM OLIWKOWYM W SANARY, 1924

27 x 34.7cm - olej, tektura

sygn. l.d.: Pankiewicz
Na odwrocie J. Pankiewicz | Sanary 1924



Lata 20. XX wieku to czas istotnej zmiany w twórczości Józefa Pankiewicza. Artysta odszedł od postkubistycznych eksperymentów na rzecz klasycznego warsztatu, czerpiąc inspiracje ze studiów w Luwrze i bezpośredniej obserwacji natury. Kluczowym impulsem dla tych przemian stały się podróże na południe Francji. Znużony rosnącą popularnością Saint-Tropez, latem 1923 roku Pankiewicz wraz z żoną odkrył spokojną wioskę rybacką Sanary-sur-Mer, do której powrócił m.in. w 1924 roku – i w tym właśnie czasie namalował oferowany pejzaż.
Obraz jest doskonałym przykładem nowej formuły artysty. Kształty budowane są tu miękko i płynnie kładzioną plamą barwną. Kompozycja opiera się na wyrafinowanych kontrastach: ciemna zieleń koron drzew zderza się z jasnymi błękitami nieba, zaś rdzawe, oranżowe tony wysuszonej ziemi na pierwszym planie zestawione są z żółcieniami i turkusami traw. Szkicowe pociągnięcia pędzla nadają płótnu wibrujący rytm, a przemyślana kolorystyka potęguje iluzję przestrzennej głębi.
Pejzaż z Sanary znakomicie łączy inspirowaną Cézanne’em konstrukcję obrazu z impresjonistyczną wrażliwością na światło, bliską malarstwu Renoira. Ogromny wpływ na dojrzały styl artysty miały w tym czasie wspólne plenery z Pierre’em Bonnardem. Jak podsumowywał Józef Czapski, ta przyjaźń miała dla sztuki polskiego malarza ogromne znaczenie, niemniej to właśnie Pankiewicz „ostrzej reagował na prądy bieżące“ i „coraz świadomiej budował kolorem swe płótna“. Prezentowany pejzaż to kwintesencja jego dojrzałego malarstwa pejzażowego – harmonijnego i przesyconego światłem.

Pochodzenie: ze zbiorów Jerzego Borejszy.
Porównaj z:: – Józef Pankiewicz 1866-1940. Życie i dzieło. Artyście w 140. rocznicę urodzin, (red. E. Charazińska), MNW, Warszawa 2006, s. 147, nr kat. I/364, il.

Józef Pankiewicz (Lublin 1866 – Marsylia 1940) malarz, grafik, pedagog; w latach 1884-1885 był uczniem Wojciecha Gersona i Aleksandra Kamińskiego w warszawskiej Klasie Rysunkowej. Następnie przez rok studiował w ASP w Petersburgu. Po powrocie mieszkał w Warszawie. Malował wówczas realistyczne sceny rodzajowe, wykonywał też ilustracje do warszawskich czasopism. W 1889 wraz z Władysławem Podkowińskim wyjechał do Paryża i tam uległ fascynacji impresjonizmem. U schyłku stulecia tworzył nokturny i kompozycje symboliczne. W latach następnych wiele podróżował po Europie malując martwe natury, pejzaże i portrety inspirowane sztuką japońską oraz malarstwem Renoira, Cezanne’e, Matisse’a. Lata 1914-1919 spędził w Hiszpanii. Od 1906 był profesorem krakowskiej ASP, a od 1925 kierował, powstałą pod jego protektoratem, paryską filią tej uczelni. Był nauczycielem wielu malarzy-kolorystów z tzw. grupy kapistów. W tym czasie stale mieszkał w Paryżu, a letnie miesiące spędzał na południu Francji. Zajmował się grafiką - jego prace należą do najwybitniejszych osiągnięć w tej dziedzinie sztuki polskiej. W roku 2006 w Muzeum Narodowym w Warszawie odbyła się wielka wystawa „Józef Pankiewicz. Życie i dzieło”, której towarzyszył obszerny katalog, będącym świetnie opracowaną, wyczerpującą monografią artysty i jego twórczości.