Orty to nominał rozpowszechniony zwłaszcza w XVII wieku. W Polsce ich bicie zapoczątkował Zygmunt III Waza i mincerze gdańscy. Ich bicie kontynuowano za czasów panowania Jana Kazimierza, Jana III Sobieskiego i Augusta III Sasa. Za Stanisława Augusta moneta taka nie weszła do obiegu.
Stanisław August wkrótce po objęciu tronu rozpoczął emisję monet z początku w Krakowie w 1765 roku, a od 1766 również w Mennicy Warszawskiej. 10 lutego 1766 w życie weszła reforma monetarna wprowadzająca system talarowo-złotowy, gdzie talar był warty 8 złotym, złotówka zaś 4 groszom srebrnym, lub 30 groszom miedzianym. W tym systemie ort warty 18 groszy srebrnych byłby więc odpowiednikiem 4,5 złotego niedającym włączyć się w codzienny system obrachunkowy.
Oferowana przez nas moneta to bardzo rzadka próba monety 18 groszowej - orta, zaprojektowanego przed reformą monetarną. Moneta ta została wybita w nieznanym nakładzie. Do dziś znana jest w nielicznych egzemplarzach - z kolekcji Chomińskiego, Frankiewicza, Hutten-Czapskiego, ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, oraz historycznej 50 aukcji WCN. Ten ostatni był ostatnim egzemplarzem oferowanym na rynku prywatnym. O jej rzadkości może też świadczyć wycena u Berezowskiego na 250 złotych, co stanowi najwyższą z wycen podanych dla monet Poniatowskiego.
Moneta pochodzi ze zbioru Potockich - jednej z największych i najbardziej znanych kolekcji monet w historii Polski.
Pozycja z podniszczeniami spowodowanymi wygrzaniem, z widocznymi uszkodzeniami i gładzeniem tła.
Pozycja nieobecna praktycznie w żadnej kolekcji prywatnej, poszukiwana w każdym stanie zachowania. Pierwsza od ponad dekady i zaledwie druga w historii polskiego rynku aukcyjnego okazja do zdobycia tej pozycji!
Awers: głowa Stanisława Augusta skierowana w prawo, w otoku okolona legendą:
STANISLAUS AUG(ustus).D(ei).G(ratia).REX POL(oniae).M(agni).D(ux).L(ithuaniae). (Stanisław August z Bożej łaski Król Polski Wielki Książę Litewski);
Rewers: okrągły kartusz herbowy, pięciopolowy; w czterech polach naprzemiennie herby Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, centralnie w dodatkowym okrągłym polu herb Ciołek rodu Poniatowskich; kartusz zwieńczony koroną królewską oraz okolony wieńcem palmowym przepasanym Orderem Orła Białego na wstędze; przy klejnocie Orderu inicjały FS Fryderyka Sylmy oraz oznaczenie nominału 1-8; w otoku legenda objaśniająca nominał:
66 2/3 EX MARCA PURA COL.1766.;
Srebro, średnica 26,5-27 mm, waga 5,82 g.
