Józef Szermentowski, PRZED KOŚCIOŁEM, 1862

48,7 x 64,0cm - olej, płótno

sygn. p.d.: Szermętowski 1862 

W 1860 roku Józef Szermentowski, student warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych, dzięki uzyskanemu stypendium rządowemu wyjechał do Francji, gdzie – wbrew pierwotnym planom – osiadł na stałe. Tam, pod wpływem kontaktów ze środowiskiem barbizończyków oraz inspiracji malarstwem mistrzów holenderskich, ukształtował się jego dojrzały styl. Początkowa skłonność do idealizacji pejzażu, eksponowania malowniczości motywów i ich romantycznego nastroju ustąpiła miejsca tendencjom realistycznym. Artysta rozwinął niezwykłą wrażliwość w obserwacji natury oraz zdolność do jej pogłębionej interpretacji.

W dojrzałym okresie jego twórczości można wyróżnić dwa główne nurty. Pierwszy obejmuje widoki przyrody inspirowane krajobrazem z okolic Marlotte czy Fontainebleau – leśne zakątki i wilgotne łąki, często z motywem lustra wody. Drugi nurt, bogatszy i bardziej zróżnicowany tematycznie, to pejzaże polskie: widoki rodzinnej Kielecczyzny, brzegi Wisły, motywy z Tatr czy Pienin, a także krajobrazy z charakterystycznymi, krytymi strzechą chatami, wiejskimi kościółkami lub kapliczkami. Podczas szesnastu lat spędzonych we Francji Szermentowski malował polskie krajobrazy z pamięci, posiłkując się również fotografiami. Stąd w wielu jego obrazach powtarzają się te same lub podobne motywy wiejskich kościołów oraz typy postaci. Artysta tworzył także repliki swoich bardziej udanych dzieł. Przykładem takiej praktyki jest oferowany obraz. Bliźniacza kompozycja, w takim samym formacie, datowana na lata 1862-1865, została sprzedana na aukcji Agra-Art w grudniu 1992 roku.

Dzieła Józefa Szermentowskiego, jednego z najwybitniejszych polskich pejzażystów i prekursorów realizmu w sztuce polskiej, są rzadkością na rynku sztuki. Stąd Przed kościołem niewątpliwie stanowi cenną pozycję dla kolekcjonerów.

Józef Szermentowski - malarz i akwarelista - był jednym z najwybitniejszych polskich pejzażystów połowy XIX wieku. Wspierany przez Tomasza Zielińskiego, kieleckiego kolekcjonera i mecenasa artystów, pierwsze lekcje malarstwa pobierał u Franciszka Kostrzewskiego, a dalsze nauki w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych u pejzażysty Christiana Breslauera oraz prywatnie u Juliusza Kossaka. W roku 1860 otrzymał stypendium na wyjazd do Paryża, gdzie osiadł na stałe i skąd dwukrotnie przyjeżdżał jeszcze do kraju. We wczesnym okresie twórczości nawiązywał do stylu malarstwa Kostrzewskiego, w Paryżu jego sztuka dojrzała pod wpływem artystów z kręgu szkoły pejzażowej w Barbizon. Tematami jego obrazów były motywy polskie - odtwarzane z pamięci i na podstawie fotografii pejzaże z okolic Kielc, Sandomierza czy Krakowa, w które często wprowadzał sceny rodzajowe. Artysta, przykładający dużą wagę do studiów luministycznych, był współtwórcą nowoczesnego kierunku pejzażowego w malarstwie polskim.