Marian Czapla, UPADEK, lata 90. XX w.

179,5 x 116,0cm - akryl, płótno sygn. p.g.: czapla

na odwr. na śr. listwie krosna nalepka wystawy Jubileuszowej w Kielcach z odręcznym dopiskiem: nie wystawiany i nr: 91.

 

Obraz wystawiany, reprodukowany:

– Marian Czapla. W 30-lecie pracy twórczej, Kielce-Warszawa 2002, s. 117 i 154, il. barwne;

– Marian Czapla – malarstwo, Galeria Sztuki Współczesnej Winda, Kieleckie Centrum Kultury, Kielce 2010;

– Galeria ZPAP, ul. Mazowiecka, Warszawa 2011;

– Marian Czapla. Malarstwo, Biblioteka Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, Kielce 2016.

 

Temat cierpienia i upadku często powracał w malarstwie Mariana Czapli. Odniesienie tego cierpienia do sfery sacrum, dawało jednak zawsze nadzieję, o czym pisał ks. Janusz St. Pasierb w swoim tekście, poświęconym twórczości Czapli: Człowiek, zawsze nagi, cielesny, przede wszystkim mężczyzna, jest w sztuce Mariana Czapli niezwyciężony, nawet miażdżony cierpieniem, powalony przez śmierć – pozostaje potężny. (...) Ciała Mariana Czapli są kategoryczne, artysta, wychodząc ze studium modeli, idzie w kierunku potężnych, ekspresyjnych syntez.

Siłą malarstwa Mariana Czapli był zawsze także kolor i jego intensywne działanie w odważnych, kontrastujących zestawieniach. Czasami – tak jak w przedstawionym u nas obrazie – ostrość barw budujących postać człowieka zestawiona jest z dużą, ciemną płaszczyzną, wzmacniającą działanie obrazu i dobrze oddającą treści zawarte w temacie. O związkach między kolorem i treścią w swoim malarstwie, tak mówił Marian Czapla: Wszystkie barwy, jakich używam, mają dla mnie znaczenie: są kwintesencjami koloru. Czerń to niezwykła tajemnica, biel wyraża żałobę, błękit jest kolorem życia, czerwień – witalności. Ważne są też ich wzajemne powiązania oraz obwodzący je kontur – żywa, zmienna, grająca barwą linia (J. St. Pasierb, Malarz Tajemnicy Wcielenia, w: Czapla. Malarstwo, red. P. Szymor, Warszawa 2009, s. 11.)

 

 

Marian Czapla (Gacki na Kielecczyźnie 28 VII 1946 - Warszawa 12 I 2016) studiował na Wydziale Malarstwa ASP w Warszawie w latach 1966-1972. Uzyskał dyplom w pracowni prof. Stefana Gierowskiego. W 1972 podjął pracę pedagogiczną w macierzystej uczelni. Od 1990 był profesorem, prowadził własną pracownię malarstwa. W latach 1974-1979 był członkiem grupy „Symplex S4“, którą tworzyło grono młodych absolwentów warszawskiej ASP, zainteresowanych możliwością kontynuowania tradycji polskiego koloryzmu z jednej, unizmu Władysława Strzemińskiego z drugiej strony. Początkowo tworzył abstrakcyjne kompozycje budowane z barwnych, zamaszyście kładzionych smug i plam. Od końca lat 70. w jego malarstwie przeważyła figuracja. Wyróżniającym się wątkiem twórczości Czapli były tematy i odniesienia religijne. Zainteresowania te pozostały aktualne w jego sztuce w latach 80., kiedy połączył je z tematyką aktualną (cykl poświęcony górnikom z „Wujka“). W pracach z lat 90. (cykle „Upadek“, „Ecce Homo“ i in.) artysta malował monumentalne figury o mocnej tektonice, podkreślonej dodatkowo zdecydowanymi barwami i konturami, ujęte w dynamicznych ruchach i skrętach ciała. Umieszczone zazwyczaj na płaskich tłach jednolitego koloru, w umownej przestrzeni, zdają się zmagać z ograniczającym je kadrem obrazu. W 2002 roku z okazji 30-lecia pracy twórczej Mariana Czapli Muzeum Narodowe w Kielcach przygotowało wystawę jego prac, której towarzyszył naukowo opracowany katalog.